✍️علی مرادی مراغه ای
@Ali_Moradi_maragheie
🌾جمهوری آذربایجان در بین کشورهای اسلامی، نخستین کشوری بوده که در 1918م .در دولت رسولزاده به زنان حق رای داد. در مشروطیت، زمانی که اولین بار مردان در انتخابات شرکت کردند زنان ایرانی، همچنان جزو مجانین و ناقص العقلها، بشمار آمده و از رای دادن محروم بودند. آنها 57سال صبر کردند تا انقلاب سفید شاه برسد.
🌾البته به قول مش قاسم، دروغ نباشد که زنان آذربایجانی در دوره فرقه دمکرات در 1324، یکبار لذت رای دادن را چشیده بودند یعنی انتخابات مجلس فرقه. و جالب اینکه، به عنوان نماینده نیز انتخاب شده بودند چراکه در نخستین جلسه مجلس ملی آذربایجان که در 21آذر1324 در سالن سینما دیانای تبریز تشکیل گردید نام دو زن در فهرست نمایندگان مجلس آمده یعنی شمسی بدری و عفیفه ترکی!.
اما با سقوط فرقه دمکرات آذربایجان، بار دیگر زنان از این حق، محروم گشتند.
🌾هنگامیکه برخی از زنان پیشرو، سخن از مشارکت زنان در مجلس پانزدهم گفتند برخی از مردان مخالف، زنان را مسخره کرده و نوشتند که
«اگر زنان نماینده مجلس باشند ممکن است در زمان وضع قوانین در مجلس یک مرتبه، نمایندگان زن درد زایمان بگیرند و مجلس از اکثریت بیفتد!»
مهرانگیز منوچهریان در پاسخ نوشت:
«کسانی که زنان را به واسطه درد زایمان مسخره میکنند باید بدانند که خودشان نتیجه و محصول همین درد زایمان هستند...! (انتقاد، قوانین مدنی و کیفری ایران از منظر حقوق زن...ص23)
🌾بار دیگر، موضوع، در دولت دکتر محمد مصدق، مطرح گردید، مصدق، هياتی را به سرپرستی علی شايگان برای تهیه قانون انتخابات مامور كرد. دولت ابتدا لايحه قانونی شهرداری برای انتخابات انجمنهای شهر و قصبه را در 14آبان1331منتشر کرد که زنان هم از آزادی انتخابات برخوردار بودند این نخستین گام دولت مرکزی برای به رسمیت شناختن مشارکت سیاسی زنان بوده که البته با مخالفت سرسخت روحانیون مواجه شد. شديدترين مخالفتها از سوی سيدمحمد بهبهانی بود، آنان میگفتند در «زيرِ ماسك حق رای به زنان اسراری نهفته است كه از خارج ايران و ايادی داخلی آنها سرچشمه ميگيرد»( دوانی، علی، نهضت روحانيون ايران... ج3.ص 49)
بهبهانی درباره حق رای زنان، نظر بزرگترين مرجع آن زمان( آیت الله بروجردی) را خواست و او پاسخ داد:
«مستدعی است تذكر دهيد كه در كشور اسلامی امری كه مخالف احكام ضروريه اسلام است ممکن الاجرا نیست»
البته برخي روحانيون برجسته از قبيل آيت الله صدر و آيت الله حجت، هم مخالفت شان را اعلام كردند.(همان ...ج1ص50)
آيت الله كاشانی نیز دولت را از اين كار بر حذر داشت، روحانيون، تظاهراتی نیز عليه حق رای زنان به راه انداختند.(اسناد مجلس شورای ملی، دوری هفدهم، تاريخ17 /10/1331)
اما درخرداد 1332 لايحه قانون شهرداری به امضای مصدق رسيد و در آن، حق رای زنان و حتی انتخابشان به عنوان شهردار، وجود داشت. اما اين لايحه با كودتای 28 مرداد فراموش شد.
🌾پس از دهسال، وقتی اسدالله علم در 23تیر 1341 به نخست وزيری رسید لايحه انجمنهای ايالتی ولايتی را به مجلس تقديم کرد که در آن، هم حق رای و هم حق انتخاب شدن به زنان وجود داشت. اما نيروهای مذهبی اعتراض كرده و مراجع عظام مانند خمينی، گلپايگانی، شريعتمداری و حائری در منزل آيت الله عبدالكرم حائری جلسة گذاشته و تلگرافات اعتراضی به شاه فرستادند.(دوانی... ج 3، ص30)
شاه آنانرا به سراغ علم فرستاد. و آنها، تلگرافات تندی به علم فرستادند(.همان، ج 3، ص 42)
امام خمینی گفت:
«از 10 ميليون نفر جمعيت زن ايران، فقط يك صد نفر زنِ هرجايى مايل هستند كه اين كار بشود (صحيفة امام،جلد 1...ص82)
البته، جبهه ملی دوم و نهضت آزادی نیز به صف مخالفین حق رای زنان و لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی پیوستند که باعثِ عقب نشينی علم شد.
🌾اما زنان نیز بیکار ننشستند، اعتراض زنان در 17دی نقطة عطفی در تلاش برای دستيابی به حقوقشان بود؛
ديری نپاييد كه شاه در 16دی 1341 از تغييرات مهمی گفت، یعنی، اصول ششگانه انقلاب شاه و مردم و اصلاحات ارضی و حق رای زنان را به رفراندوم گذاشت اما همین دو مورد، مخالفتهای روحانيون را برانگيخته و رفراندوم را تحريم كردند.
در تظاهراتی که بدرخواست مراجع صورت گرفت شعار می دادند:
«ما پيرو قرآنيم شش ماده نمیخواهيم»
شاه سلیمان بهبودی را برای مذاكره با علما به قم فرستاد اما نتیجه ای نگرفت و سرانجام به قیام 42 منجر شد...
✅تصویر زیر، مشارکت زنان در دوره فرقه دمکرات آذربایجان را نشان میدهد...
پر واضح است که وقتی خجه سلطانِ روستای ما در مراغه، برای رای دادن و تعیین سرنوشت خود، از خانه بیرون می رود وقتی به خانه برمیگردد، دیگر آن خجه سلطان سر به زیر نخواهد بود که کتکهای شوهرش مش قربانعلی را به آسانی و صبورانه تحمل می کرد و شکرگذار هم بود!
این وبلاک توسط دوستداران استاد علی مرادی مراغه ای ایجاد شده و حاوی نوشته ها و مقالات و معرفی کتابهای ایشان می باشد...